Chi phí logistics tăng mạnh – áp lực kép lên ngành sản xuất và xuất khẩu dệt may năm 2026

Logistics quốc tế: Tăng chi phí và kéo dài thời gian vận chuyển

Bối cảnh: chi phí logistics trở thành “biến số” lớn nhất cho ngành thương mại toàn cầu thời điểm quý I/2026.

Kể từ đầu quý I/2026, chi phí logistic đã không còn là một yếu tố có thể cân đối trong các ngành sản xuất và thương mại, xuất khẩu. Đặc biệt là các ngành có tính toàn cầu cao như dệt may, biến động logistic đang tác động trực tiếp đến chi phí, tiến độ giao hàng và biên lợi nhuận.

Theo các báo cáo ngành và dữ liệu từ các đơn vị vận chuyển, chi phí logistics hiện tại không chỉ tăng ở vận tải quốc tế mà còn lan sang vận chuyển nội địa, tạo thành áp lực kép lên toàn bộ chuỗi cung ứng.

Các doanh nghiệp dệt may Việt nam đang chịu tác động rõ rệt từ biến động chính trị toàn cầu, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông.

• Thứ nhất: Kéo dài thời gian vận chuyển lên đến 20 ngày hoặc hơn do thay đổi tuyến lộ trình hàng hải.
• Chi phí vận tải biển tăng khoảng 10%, phí bảo hiểm hàng hải cũng tăng khoảng 10%
• Đặc biệt, một số ngành liên quan ghi nhận chi phí logistic tăng tới 15% trong giai đoạn gần đây.
• Chi phí vận chuyển nội địa cũng tăng thêm 34% do giá nhiêu liệu chiếm tới 30-40% chi phí vận tải.

Tỷ trọng logistics trong giá thành sản phẩm đối với ngành may mặc

Logistics và năng lượng chiếm khoảng 8-10% giá thành sản phẩm xuất khẩu, điều này cho thấy chỉ cần chi phí logistics tăng nhẹ cũng đủ làm giảm đáng kể biên lợi nhuận, đặc biệt là với các đơn hàng đã chốt giá từ sớm.

Như vậy, các ngành sản xuất, đặc biệt là dệt may sẽ có tác động như thế nào?

Áp lực kép: chi phí + thời gian giao hàng

• Phụ thuộc lớn vào chuỗi cung ứng toàn cầu
• Sản xuất theo mùa (seasonal demand)
• Biên lợi nhuận thấp hơn so với các ngành khác.

Rủi ro đút gãy chuỗi cung ứng

Ngành dệt may Việt Nam vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu: tỉ trọng nhập khẩu nguyên vật liệu cần thiết cho ngành may mặc lên tới 70%.

Các sản phẩm may mặc liên quan rất nhiều đến các loại nguyên vật liệu hóa dầu quan trọng như: các nhóm nhựa PE, PP, PVC, sợi tổng hợp Polyester, Nylon,...

Vì vậy, trong tình hình xung đột chính trị ở các quốc gia dầu mỏ, thực trạng khan hiếm nguyên vật liệu sẽ là vấn đề cần phải được cân nhắc đầu tiên để hạn chế tối thiểu các trường hợp có thể xảy ra như: Giá nguyên vật liệu và thành phẩm bị tăng mạnh, không đủ nguyên vật liệu để sản xuất phục vụ cho đơn hàng, và nguy cơ cao nhất là mất đơn hàng nếu không đáp ứng được thời gian giao hàng và sự canh tranh về giá.

Vậy nên, để giảm thiểu tác động của việc chi phí logistics tăng mạnh cùng với nguy cơ khan hiếm nguyên vật liệu, các doanh nghiệp sản xuất và may mặc nên:

• Tối ưu chuỗi cung ứng và hàng tồn kho: Chủ động đặt nguyên liệu sớm hơn, tăng tỉ lệ nội địa hóa để giảm phụ thuộc nhập khẩu, xây dựng tồn kho chiến lược.
• Đa dạng hóa logistics: Không phụ thuộc một tuyến vận tải, kết hợp đường biển – đường bộ đường hàng không, có thể làm việc với nhiều đối tác logistics.
• Ứng dụng tài chính chuỗi cung ứng SCF: Giảm áp lực vốn lưu động, tối ưu dòng tiền.
• Đặt hàng sớm và dài hạn
• Đa dạng nguồn cung và loại nguyên vật liệu: Có thể thêm các lựa chọn về nguyên vật liệu như nguyên liệu sinh học, thân thiện với môi trường.
• Ưu tiên nhà cung cấp có chuỗi cung ứng ổn định: có thể cung cấp nhiều mặt hàng, nhiều loại nguyên vật liệu và sản xuất ở trong nước để tối ưu thời gian giao hàng.

Tóm lại, chi phí logistics tăng trong năm 2026 đã là yếu tố không thể tránh khỏi, cho nên việc tối ưu mức biên lợi nhuận cũng sẽ trở nên khó khăn hơn đi đôi với áp lực giữ đơn hàng và tiến độ sản xuất. Lựa chọn đúng nhà cung cấp có thể giúp các doanh nghiệp cải thiện được phần nào sự khó khăn đó.